Thuế giao dịch chứng khoán

3 min read

Key takeaway

Việt Nam hiện thu thuế chứng khoán 0.1% trên tổng giá trị giao dịch bán (cả lãi lẫn lỗ). Đề xuất sửa đổi sang 20% trên phần lãi nghe có vẻ công bằng hơn, nhưng khi tính toán cụ thể lại nặng hơn đáng kể trong hầu hết kịch bản có lãi.

WHAT

Thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng chứng khoán tại Việt Nam:

  • Hiện hành (PA1): 0.1% trên tổng giá trị giao dịch BÁN, bất kể lãi hay lỗ, công ty chứng khoán tự khấu trừ
  • Đề xuất mới (PA2): 20% trên phần lãi (giá bán - giá mua), lỗ thì không nộp thuế; tương tự như chuyển nhượng vốn (Điều 13 Luật TNCN 2007)

WHY/HOW

So sánh hai phương án qua ví dụ cụ thể:

Trường hợp 1 (lãi/lỗ 7% mỗi mã 1 tỷ):

  • PA1: nộp 0.1% x (1.07 tỷ + 0.93 tỷ) = 0.1% x 2 tỷ = 2 triệu
  • PA2: chỉ tính ABC lãi 70 triệu → nộp 20% x 70 triệu = 14 triệu; XYZ lỗ → 0
  • Kết quả PA2 nặng hơn: 14 triệu vs 2 triệu

Trường hợp 2 (lãi 100% trên 1 tỷ):

  • PA1: nộp 0.1% x 2 tỷ (bán được) = 2 triệu
  • PA2: nộp 20% x 1 tỷ lãi = 200 triệu
  • Kết quả PA2 nặng hơn rất nhiều: 200 triệu vs 2 triệu

Trường hợp có lợi của PA2: chỉ khi nhà đầu tư lỗ nhiều hơn lãi trong toàn bộ danh mục năm đó.

Lý do Việt Nam chuyển sang PA1 (0.1%): đơn giản hóa kê khai, công ty chứng khoán tự động khấu trừ trên mỗi giao dịch bán - không cần nhà đầu tư tự kê khai.

Chứng khoán phái sinh (futures, options): cần quy định riêng vì bản chất là giao dịch trên chênh lệch giá trị, không phải toàn bộ giá trị hợp đồng. Đề xuất: tính thuế trên phần lãi/lỗ (chênh lệch), tương tự PA2.

Notes

  • 2024-11

    • Luật TNCN 2007 Điều 13: chuyển nhượng vốn (không niêm yết) áp dụng 20% trên lãi; chuyển nhượng chứng khoán (niêm yết) là 0.1% trên volume
    • Bài báo giật tít “thua lỗ không phải nộp thuế” → nghe hợp lý nhưng khi tính toán cụ thể lại có thể bất lợi hơn cho nhà đầu tư có lãi thanh mảng
    • Nhà đầu tư nên hiểu: 0.1% trên toàn bộ giao dịch là “chi phí giao dịch” chứ không phải “chi phí trên lợi nhuận”, nên sẽ thấp hơn PA2 khi lãi nhiều
    • Quỹ đầu tư lớn: PA2 nặng hẳn so với PA1 vì lãi nhiều lần (ví dụ đầu tư 100 tỷ lên 5000 tỷ: PA1 = 5 tỷ, PA2 = 980 tỷ tính trên 4900 tỷ lãi x 20%)

  • 2024-03

    • Phí 0,15% (hai chiều) + thuế 0,1% (chỉ khi bán) = tổng chi phí ~0,81%/giao dịch khứ hồi
    • Thuế giao dịch là chi phí không thể tối ưu, chỉ phí môi giới mới có thể đưa về 0
    • Công ty chứng khoán đóng vai trò thu hộ thuế và nộp vào ngân sách nhà nước; nhà đầu tư không thể tránh dù chọn bất kỳ CTCK nào

Backlinks