Key takeaway
Não bộ bám vào thông tin đầu tiên nhận được (mỏ neo) và mọi phán đoán tiếp theo đều bị kéo về phía mỏ neo đó, dẫn đến định giá sai lệch trong đầu tư và đàm phán.
WHAT
Thiên kiến mỏ neo (anchoring bias) là một loại thiên kiến nhận thức mô tả xu hướng con người đưa ra quyết định dựa quá nhiều vào một mẫu thông tin cụ thể - thường là thông tin đầu tiên nhận được. Não bộ dùng thông tin này làm điểm tham chiếu (mỏ neo), và mọi đánh giá, ước tính, đàm phán tiếp theo đều xoay quanh mỏ neo đó. Khái niệm được Kahneman và Tversky nghiên cứu từ những năm 1970.
WHY/HOW
Nguyên nhân: não bộ cần điểm tham chiếu cố định khi phải ra quyết định trong điều kiện bất định hoặc thiếu thông tin. Ứng dụng/biểu hiện trong đầu tư: (1) Giá cổ phiếu hiện tại neo kỳ vọng định giá - giá cao dẫn đến định giá cao hơn, giá thấp dẫn đến định giá thấp hơn dù yếu tố cơ bản như nhau; (2) Nhận định chuyên gia neo quyết định nhà đầu tư cá nhân; (3) Doanh nghiệp lợi dụng hiệu ứng bằng cách niêm yết giá gốc cao rồi giảm giá giả tạo. Thực nghiệm Kahneman-Tversky: nhóm nhân 1→8 ước tính 512, nhóm nhân 8→1 ước tính 2.250 - đáp án thực là 40.320. Cách vượt qua: đặt câu hỏi độc lập trước khi tìm thông tin; thu thập thông tin đa chiều; giữ tư duy cởi mở; trong đàm phán, chủ động kiểm soát mỏ neo đầu tiên.
Related
Notes
- 2022-11
- Thí nghiệm áo vest: người nhận mỏ neo ‘vải cao cấp’ ước tính 20 triệu, người nhận mỏ neo ‘chợ Đồng Xuân’ ước tính 500 ngàn - cùng 1 chiếc áo
- Kahneman-Tversky (1970s): ước tính tích 1×2×…×8 = 512 vs 8×7×…×1 = 2.250, thực tế = 40.320
- Nhà đầu tư thường bị neo vào giá cổ phiếu hiện tại trước khi phân tích cơ bản
- Bán lẻ khai thác: giá gốc cao → giảm xuống mức vẫn lời → khách hàng cảm giác hời