Thâu tóm ngân hàng khủng hoảng

4 min read

Key takeaway

Thâu tóm ngân hàng trong khủng hoảng là biện pháp xử lý nhanh để ngăn domino sụp đổ, thường diễn ra với giá chiết khấu cực sâu so với giá trị sổ sách, có sự bảo lãnh trực tiếp của nhà nước/NHTW, và bỏ qua các quy trình phê duyệt thông thường để ngăn chặn đổ vỡ hệ thống trước khi thị trường mở cửa.

WHAT

Khi một ngân hàng lớn đứng trước nguy cơ đổ vỡ do mất thanh khoản hoặc mất niềm tin thị trường, các cơ quan quản lý thường thúc đẩy một ngân hàng khỏe mạnh hơn thâu tóm để tránh phá sản chính thức. Điểm khác biệt với M&A thông thường: giá mua cực thấp (dưới giá trị sổ sách), nhà nước bảo lãnh rủi ro thua lỗ và cung cấp thanh khoản khẩn cấp, bỏ qua vote cổ đông và các điều khoản pháp lý thông thường qua sắc lệnh đặc biệt.

WHY/HOW

Cơ chế tiêu chuẩn gồm 5 bước: (1) ngân hàng mục tiêu mất thanh khoản hoặc mất lòng tin thị trường; (2) cơ quan quản lý tìm bên mua tiềm năng; (3) đàm phán khẩn cấp cuối tuần trước phiên mở cửa - thường do “biệt đội” của các NHTW lớn (Fed/BoE/ECB) họp thứ Sáu để can thiệp trước khi thị trường châu Á mở cửa thứ Hai; (4) bên mua nhận ưu đãi gồm giá thấp, bảo lãnh lỗ và hỗ trợ thanh khoản; (5) chính phủ ban hành sắc lệnh đặc biệt bỏ qua thủ tục thông thường.

Rủi ro lây lan (contagion risk) là động lực chính: sự sụp đổ không kiểm soát của một ngân hàng lớn có thể kéo theo cả hệ thống và nền kinh tế thực. Nhà nước/NHTW chấp nhận chia sẻ rủi ro để thuyết phục bên mua chấp nhận thương vụ trong thời gian cực ngắn. Mô hình này tương tự ngân hàng “0 đồng” tại Việt Nam: toàn bộ nghĩa vụ và quyền lợi của ngân hàng bị thâu tóm chuyển về ngân hàng mua lại.

Notes

  • 2023-11

    • STB xem xét thâu tóm EIB (2023) sau khi hoàn tất VAMC - minh họa chu kỳ: ngân hàng đã qua tái cơ cấu tận dụng cơ hội M&A khi sức mạnh tài chính phục hồi
    • EIB không mất thanh khoản nhưng rơi vào khủng hoảng quản trị (tranh chấp cổ đông 2018-2023, không tổ chức được ĐHCĐ hợp lệ) - tạo ra ‘thâu tóm cơ hội’ khác với thâu tóm cứu trợ
    • Khác case Credit Suisse/UBS: không có áp lực thời gian cuối tuần, không cần bảo lãnh nhà nước, bên mua có thể đàm phán thong thả

  • 2023-03

    • UBS mua Credit Suisse với giá 3,23 tỷ USD qua hoán đổi cổ phiếu - chỉ bằng 25% vốn hóa thị trường của CS (8 tỷ USD trước đó)
    • SNB bảo lãnh thua lỗ 9 tỷ CHF và cung cấp 100 tỷ USD thanh khoản cho UBS
    • SNB ban hành sắc lệnh đặc biệt cho phép UBS bỏ qua quy định lấy ý kiến cổ đông (thường mất 2 tuần)
    • Tương tự mô hình ngân hàng 0 đồng tại Việt Nam: toàn bộ nghĩa vụ và quyền lợi chuyển về ngân hàng mua lại
    • UBS đồng ý mua lại Credit Suisse với giá 3 tỷ franc Thụy Sĩ (~3,2 tỷ USD); tỷ lệ hoán đổi: 22,48 cổ phiếu Credit Suisse đổi 1 cổ phiếu UBS
    • Thương vụ diễn ra trong bối cảnh khủng hoảng ngân hàng Mỹ (SVB, Signature Bank) lan sang châu Âu
    • Tin UBS mua Credit Suisse gây sụt giảm ban đầu cho VN-Index đầu tuần

Backlinks