Key takeaway
Cùng một chỉ số vĩ mô có thể cho tín hiệu trái chiều tùy phương pháp so sánh: YoY (cùng kỳ) phản ánh xu hướng dài, MoM (tháng liền kề) phản ánh động lực gần đây - cần đọc cả hai để tránh bị nền so sánh đánh lừa.
WHAT
Ba phương pháp so sánh chỉ số vĩ mô:
- YoY (Year-on-Year / cùng kỳ năm trước): tháng này so với cùng tháng năm ngoái. Loại bỏ tính mùa vụ nhưng bị ảnh hưởng nền so sánh.
- MoM (Month-on-Month / tháng liền kề): tháng này so với tháng trước. Phản ánh động lực tức thời nhưng nhiễu do tính mùa vụ.
- YTD average (bình quân từ đầu năm): dùng cho lạm phát và GDP Việt Nam - trung bình tích lũy từ đầu năm so với cùng kỳ năm trước.
Việt Nam thường công bố số chính thức theo YoY; nhà phân tích cần bổ sung góc nhìn MoM để đánh giá momentum thực.
WHY/HOW
Năm 2023 là năm tăng trưởng dưới kế hoạch - nền so sánh thấp. Nếu chỉ đọc YoY tháng 1/2024, mọi chỉ số đều ‘xanh’ vài chục phần trăm. Nhưng đọc thêm MoM mới thấy IIP thực ra giảm 4,4% so tháng 12/2023. Nguyên tắc: khi nền so sánh bị lệch (năm đặc biệt yếu/mạnh), MoM là thước đo trung thực hơn về hướng đi thực của nền kinh tế.
Related
Notes
- 2024-01
- Tháng 1/2024: IIP +18,3% YoY nhưng -4,4% MoM - ví dụ điển hình nền so sánh thấp 2023 bóp méo YoY
- FDI đăng ký +40% YoY nhưng thực chất giảm mạnh so tháng 11-12/2023 (đỉnh ký kết chiến lược)
- CPI 3,37% YoY theo bình quân (YTD average) - phương pháp khác với CPI điểm cuối tháng