Quản lý hàng tồn kho ngành thép

5 min read

Key takeaway

Hàng tồn kho là khoản mục quyết định sống còn với doanh nghiệp thép - doanh nghiệp tích trữ nguyên liệu 3-5 tháng nên biến động giá đầu vào phản ánh vào lợi nhuận với độ trễ 1 quý; khả năng xử lý tồn kho nhanh khi thị trường đảo chiều phân biệt doanh nghiệp tốt với doanh nghiệp yếu.

WHAT

Doanh nghiệp thép tích hợp dọc dùng công nghệ lò cao phải nhập khẩu quặng sắt và than cốc (toàn bộ nhập khẩu với VN) trước 3-5 tháng để đảm bảo sản xuất liên tục. Hàng tồn kho bao gồm: (1) nguyên liệu thô (quặng sắt, than cốc), (2) bán thành phẩm (gang, phôi), (3) thành phẩm (thép xây dựng, HRC). Tỷ trọng hàng tồn kho/tổng tài sản là chỉ báo quan trọng về mức độ tự tin và kỳ vọng của ban lãnh đạo vào thị trường.

WHY/HOW

Cơ chế trễ: giá nguyên liệu thay đổi → phản ánh vào KQKD sau 1 quý (tương ứng với vòng quay tồn kho 3-5 tháng). Khi giá thép đổ vỡ đột ngột mà tồn kho ở mức đỉnh (HPG Q2/2022: 57.000 tỷ = 28% tổng TS), doanh nghiệp phải gấp rút xử lý - kể cả bán lỗ và đóng bớt lò cao - để giải phóng vốn và hạn chế lỗ tích lũy. Doanh nghiệp quyết liệt (HPG đóng 4/7 lò cao, giảm tồn kho từ 57.000 xuống 33.000 tỷ) phục hồi sớm hơn doanh nghiệp chậm xử lý (Nam Kim bị lỗ sâu hơn). Tồn kho ổn định theo chiều ngang (~19% tổng TS qua nhiều quý) là dấu hiệu thị trường đang ổn định, chưa có kỳ vọng cầu tăng.

Notes

  • 2026-03

    • NKG biên LN gộp Q4/2025 chỉ 2.3%, lỗ ròng 9.3 tỷ: áp lực kép từ giá bán tôn mạ giảm -9% YoY và giá HRC đầu vào tăng do thuế CBPG thép HRC TQ (19.38-27.83%)
    • HRC chiếm 83% chi phí sản xuất NKG - mỗi thay đổi 10 USD/tấn HRC ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận; cần biên LN gộp >5% để có lãi bền vững (Q4/2025 chỉ 2.3%)
    • Thuế CBPG thép HRC TQ: tác động hai mặt với tôn mạ - bảo vệ tôn mạ nội địa khỏi hàng nhập khẩu giá rẻ nhưng đồng thời đẩy chi phí HRC đầu vào của NKG/HSG lên cao hơn
    • Q4/2025: hàng tồn kho 52.892 tỷ (+15.8% QoQ) - mức cao nhất kể từ sau đỉnh Q2/2022; nguyên nhân tích cực là tích trữ than cốc/quặng sắt chuẩn bị cho DQ2 vận hành full công suất đầu 2026
    • Nguyên liệu chiếm 78% chi phí sản xuất, 70% nhập khẩu - biến động giá quặng sắt và than cốc ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận với độ trễ 1 quý (vòng quay tồn kho 3-5 tháng)
    • Điểm so sánh: đỉnh tồn kho Q2/2022 là 57.000 tỷ (28% tổng TS) trước khi thị trường đổ vỡ; Q4/2025 ở mức 52.892 tỷ (~20% tổng TS) - tỷ lệ thấp hơn đỉnh dù giá trị tuyệt đối gần đỉnh, vì tổng tài sản tăng mạnh nhờ DQ2

  • 2023-12

    • HPG dự trữ nguyên liệu 3-5 tháng (quặng sắt + than cốc nhập khẩu toàn bộ) - giá NVL phản ánh vào KQKD quý sau
    • Đỉnh hàng tồn kho: Q2/2022 đạt 57.000 tỷ (28% tổng TS) - mức kỷ lục, sau đó thị trường đột ngột đổ vỡ
    • HPG đóng 4/7 lò cao, giảm tồn kho về 33.000 tỷ (~19% tổng TS) trong ~4 quý - xử lý nhanh quyết liệt
    • Q3/2023: tồn kho ổn định ~33.000 tỷ (~19% tổng TS) qua 4 quý - thị trường đi ngang, chưa ấm
    • Lỗ hàng tồn kho gây lãi gộp âm Q4/2022 - lần đầu tiên sau hơn 13 năm HPG kinh doanh

  • 2023-11

    • Phân tích HTK thép cần tách 3 lớp: (1) nguyên liệu thô (quặng/than = chiến lược tích trữ), (2) bán thành phẩm, (3) thành phẩm (= tín hiệu nhu cầu thị trường yếu nếu tồn nhiều)
    • HPG bắt buộc nhập than cốc từ nước ngoài - nhu cầu ~10 triệu tấn quặng sắt/năm, tự khai thác 2022 chỉ 365.000 tấn = <4%
    • HPG vay ~57k tỷ, nắm ~30k tỷ tiền mặt; chiến thuật vay tiền gửi ngân hàng ăn chênh lệch để duy trì thanh khoản trong khi đầu tư Dung Quất 2

  • 2023-09

    • Q2/2022 HSG: 60% tổng tài sản nằm ở hàng tồn kho - mức tích lũy cực cao
    • Hậu quả: cuối năm phải giảm giá đẩy hàng tồn kho giá cao trong bối cảnh nhu cầu thép thấp - ăn mòn biên lợi nhuận gộp
    • Tích trữ hàng tồn kho làm giá vốn tăng cao tương ứng - cơ chế lag 1 quý phản ánh vào KQKD
    • Tài sản cố định ngành thép (nhà máy, thiết bị) quan trọng: theo dõi TSCĐ để dự báo doanh thu/lợi nhuận; khi khấu hao hết - chi phí giảm, lợi nhuận tăng

Backlinks