Mark-to-Market

4 min read

Key takeaway

Mark-to-Market là phương pháp định giá toàn bộ danh mục tài sản dựa trên giá của giao dịch mới nhất - khi thị trường kém thanh khoản, một giao dịch nhỏ có thể thổi phồng hoặc giảm mạnh giá trị cả danh mục.

WHAT

Mark-to-Market (MTM) là nguyên tắc kế toán/đầu tư định giá tài sản theo giá thị trường hiện hành thay vì giá vốn ban đầu. Trong BĐS: chủ đầu tư dùng giá giao dịch mới nhất (dù chỉ 1 căn) để định giá lại toàn bộ tồn kho. Trong giao dịch phái sinh/portfolio: vị thế cuối ngày được định giá theo giá đóng cửa.

WHY/HOW

MTM phản ánh giá trị kinh tế sát thực tế hơn giá vốn lịch sử, nhưng tạo ra biến động lớn trong báo cáo khi thị trường thanh khoản thấp. Trong BĐS Việt Nam: chủ đầu tư bán nhỏ giọt vài căn với giá cao, dùng đó làm tham chiếu MTM cho cả dự án - khuếch đại giá niêm yết lên nhiều lần so với giá trị thực sử dụng.

  • Lãi/lỗ chưa thực hiện (unrealized) được phản ánh ngay vào báo cáo tài chính khi áp MTM. Một giao dịch nhỏ trên thị trường xác lập mức giá mới - toàn bộ danh mục cùng loại tài sản được định giá lại. Trên TTCK Việt Nam: chỉ cần 100 cổ phiếu giao dịch là định giá lại toàn bộ công ty - MTM dễ bị bóp méo trên thị trường thanh khoản thấp.
  • SVB: tài sản AFS (Available-for-Sale) ghi theo MTM, khi lãi suất FED tăng mạnh 2022 giá trái phiếu rơi tự do, gây lỗ unrealized lớn → mất niềm tin → mất thanh khoản và sụp đổ.

Notes

  • 2024-04

    • Ví dụ: chủ đầu tư bán 1 cốc (căn hộ) trong số 10 cốc với giá 10 tỷ, người mua lại bán 18 tỷ, chủ đầu tư dùng mức 18 tỷ đó để ra hàng 9 cốc còn lại với giá 20 tỷ
    • Kỹ thuật này từng được dùng trong giao dịch chứng khoán phái sinh: điều chỉnh giá giao dịch cuối ngày để tác động vào P&L toàn bộ trạng thái

  • 2023-10

    • 3 hướng định giá tài sản/doanh nghiệp: Cost approach (theo giá mua/chi phí thay thế), Market approach (theo giá thị trường - Mark-to-Market, gồm so sánh công ty đại chúng/giao dịch tiền lệ), Discounted cash flow (chiết khấu dòng tiền tương lai).

  • 2023-03

    • Ví dụ TTCK: mua 100 triệu, bảng điện hiện 1 tỷ (tăng 10x) rồi về lại 100 triệu - không có dòng tiền thực ra vào, chỉ là MTM thay đổi
    • SVB: tài sản AFS ghi theo MTM, khi lãi suất FED tăng mạnh 2022 giá trái phiếu rơi tự do, gây mất thanh khoản và sụp đổ

  • 2022-11

    • Cơ chế MTM gây vòng xoáy trong quỹ trái phiếu: khi quỹ bán 1 trái phiếu để hoàn tiền rút (ví dụ: quỹ 10 tỷ, bán 1 trái phiếu 1 tỷ được 800 triệu), toàn bộ 9 trái phiếu còn lại bị định giá lại theo giá chiết khấu 800 triệu → NAV quỹ sụt giảm ngay lập tức
    • Đây là lý do chứng chỉ quỹ tự dưng mất 50-100 triệu trong một ngày mà nhà đầu tư không hiểu

  • 2022-03

    • Enron lạm dụng MTM trên hợp đồng phái sinh khí đốt và điện năng: ghi nhận toàn bộ lợi nhuận kỳ vọng ngay khi ký hợp đồng tương lai, không chờ thực hiện
    • Kết quả: doanh thu Enron vượt 100 tỷ USD, cao hơn nhiều Microsoft hay Ford cùng thời kỳ - nhưng không phản ánh dòng tiền thực

Backlinks