Key takeaway
Lạm phát sau gói kích cầu thường xuất hiện với độ trễ 1-2 năm và có thể vượt xa mục tiêu ban đầu nếu tiền bơm vào nền kinh tế không được hấp thụ bởi sản xuất thực, gây ra vòng xoáy lãi suất - lạm phát khó kiểm soát.
WHAT
Độ trễ của lạm phát hậu kích cầu (lagged inflation) xảy ra do: tiền bơm vào nền kinh tế cần thời gian lưu thông qua hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp; kỳ vọng lạm phát tích lũy dần; giá hàng hóa đầu vào tăng chậm hơn cung tiền. Khi lạm phát bùng nổ, NHTW buộc phải tăng lãi suất mạnh để kiềm chế, gây sốc ngược cho nền kinh tế.
WHY/HOW
Vòng xoáy lạm phát - lãi suất: cung tiền tăng → lạm phát tăng → NHTW tăng lãi suất để hút tiền → lãi suất cho vay tăng theo → doanh nghiệp khó vay → kinh tế giảm tốc hoặc suy thoái. Đặc biệt nguy hiểm khi có trần lãi suất hành chính (phi thị trường): ngân hàng vượt rào để huy động đủ vốn, tạo ra rủi ro pháp lý và hệ thống. Lạm phát hai con số còn ăn mòn lợi nhuận thực của doanh nghiệp và tài sản của người dân.
Related
- Bài học kích thích kinh tế 2009
- Lãi suất ưu đãi cố định
- Áp lực lạm phát
Notes
- 2022-05
- Gói 2009 kết quả: lạm phát kiểm soát tốt trong năm 2009 (6,8%) nhưng bùng phát 2010: 9%, 2011: 18,58% (kỷ lục kể từ thập kỷ 80)
- Trần lãi suất huy động NHNN đặt ở 14% nhưng lạm phát 18,58% khiến ngân hàng buộc phải trả lãi ngoài - nhiều lãnh đạo bị xử lý hình sự
- Lãi suất cho vay thương mại đạt 25-30% (2011): không doanh nghiệp nào chịu đựng được, gây đình đốn sản xuất kéo dài
- Năm 2022: CPI 5 tháng đầu năm 2,68% so cùng kỳ, mục tiêu cả năm 4% - khả năng vượt nhẹ nhưng không thể so với 2011