Lạm phát tạm thời

4 min read

Key takeaway

“Transitory” (tạm thời) là nhận định của Fed rằng áp lực lạm phát hiện tại chỉ thoáng qua, không cần phản ứng mạnh bằng chính sách tiền tệ. Năm 2021 nhận định này sai - lạm phát bùng lên gần 5%. Năm 2025, Powell tái sử dụng từ này cho lạm phát từ thuế quan, nhưng bối cảnh lãi suất hoàn toàn khác.

WHAT

“Transitory” là thuật ngữ ngân hàng trung ương dùng để mô tả áp lực lạm phát ngắn hạn do các cú sốc tạm thời (giá dầu tăng đột ngột, gián đoạn chuỗi cung ứng, thiên tai…), không phản ánh xu hướng lạm phát dài hạn. Khi lạm phát được coi là “transitory”, ngân hàng trung ương có lý do để không tăng lãi suất vội - chờ cú sốc tự giải quyết.

Vấn đề: nếu nhận định sai (lạm phát không phải tạm thời mà dai dẳng), việc chờ đợi sẽ khiến ngân hàng trung ương bị động, phải tăng lãi suất nhanh và mạnh hơn sau đó.

WHY/HOW

Lịch sử “transitory” và Jerome Powell:

  • Tháng 4/2021: Powell dùng từ “transitory” để mô tả lạm phát bắt đầu tăng sau Covid và căng thẳng Nga-Ukraine. Lúc đó Fed Funds Rate gần 0%, lạm phát mới bắt đầu tăng từ ~2,5%.
  • Kết quả: lạm phát leo thang đến ~5% (đỉnh tháng 6/2022). Fed bị chỉ trích chậm trễ, phải tăng lãi suất liên tục và mạnh tay - từ 0,25% lên 5,25-5,5% chỉ trong 18 tháng.
  • Tháng 3/2025: bối cảnh hoàn toàn khác - Fed Funds Rate đang ở 4,25-4,5%. Áp lực lạm phát đến từ thuế quan Trump (thuế nhập khẩu đẩy giá hàng tiêu dùng tăng). Powell lại dùng “transitory”, ngụ ý không cần vội tăng lãi suất thêm.

Tại sao lần này có thể đúng hơn 2021:

  • Lãi suất đã ở mức cao (không cần tăng thêm nhiều), chỉ cần giữ nguyên lâu hơn.
  • Áp lực lạm phát đến từ thuế quan có bản chất “one-time price increase” (giá tăng một lần khi thuế áp, sau đó ổn định) chứ không phải spiral lạm phát.
  • Tuy nhiên, rủi ro vẫn còn: nếu kỳ vọng lạm phát của người dân và doanh nghiệp tăng lên, lạm phát có thể tự nuôi chính nó.

Tâm lý ảnh hưởng quyết định: sau thất bại 2021, Fed (và Powell) khả năng cao sẽ thận trọng hơn, không hạ lãi suất vội. Đây là ví dụ về “con chim bị thương sợ cành cong” trong quản trị chính sách.

Notes

  • 2025-03

    • Kỳ họp FOMC tháng 3/2025: kỳ vọng hạ lãi suất 3 lần trong năm → còn 2 lần; GDP 2025 bị hạ từ 2,0-2,3% xuống 1,6-1,7%.
    • Áp lực thuế quan lên lạm phát: thuế nhập khẩu tăng → giá hàng nhập khẩu tăng → lạm phát PCE và CPI tăng. FOMC dự báo lạm phát 2025 tăng từ 2,5-2,6% lên 2,7-2,8%.
    • Stagflation risk: lạm phát tăng + tăng trưởng chậm + thất nghiệp tăng → Fed không thể tăng cũng không thể giảm lãi suất.
    • Từ “transitory” có gốc từ “transit” - đi qua, không dừng lại. Powell dùng trong ngữ cảnh kinh tế vĩ mô.
    • Trump tweet: “Fed sẽ tốt hơn nhiều nếu giảm lãi suất TRƯỚC khi thuế quan có hiệu lực” - gây áp lực chính trị lên Fed.

  • 2022-08

    • Fed năm 2021 chính thức tuyên bố lạm phát “chỉ tạm thời”, giữ lãi suất gần 0%; đến 2022 lạm phát vượt 8,2%, Fed phải tăng 75 điểm cơ bản liên tiếp
    • Jackson Hole 2022 nhìn lại sai lầm này qua chủ đề “đánh giá lại ràng buộc kinh tế và chính sách”

  • 2021-12

    • Tại kỳ họp tháng 12/2021, Powell và Fed lần đầu KHÔNG còn dùng từ ‘tạm thời’ khi nói về lạm phát; FOMC nâng dự báo lạm phát năm 2021 lên 5,3% (từ 4,2% trong dự báo trước), dự báo lạm phát lõi cũng tăng lên 4,4% (từ 3,7%)

Backlinks