Lý thuyết người đại diện

2 min read

Key takeaway

Agency Theory lý giải xung đột lợi ích phát sinh khi người được ủy quyền (agent) có thông tin tốt hơn nhưng hành xử vì lợi ích cá nhân thay vì lợi ích người ủy quyền (principal).

WHAT

Lý thuyết kinh tế mô tả mối quan hệ ủy thác: principal (cổ đông) thuê agent (HĐQT, Ban GĐ) hành động thay mình. Vấn đề nảy sinh khi agent có lợi thế thông tin (information asymmetry) và có động cơ ưu tiên lợi ích riêng.

WHY/HOW

Cơ chế kiểm soát gồm: (1) Khuyến khích căn chỉnh lợi ích (ESOP đúng nghĩa, lương hiệu suất), (2) Giám sát độc lập (thành viên HĐQT độc lập, Ủy ban Kiểm toán, kiểm toán nội bộ), (3) Công khai thông tin. Chi phí để giảm xung đột gọi là agency cost.

Notes

  • 2023-10

    • Người đại diện có 2 loại trách nhiệm: (1) Trách nhiệm giải trình - đồng ý thực hiện công việc theo sự ủy quyền; (2) Trách nhiệm tín thác - hành động vì lợi ích tốt nhất của người chủ (fiduciary duty).
    • Cấu trúc 3 tầng theo mô hình Tricker 1984: cổ đông (cấp vốn) - bổ nhiệm/miễn nhiệm HĐQT - HĐQT giám sát/bổ nhiệm BGĐ - BGĐ thực thi và báo cáo ngược lên. Vòng ngoài là báo cáo minh bạch ra thị trường.
    • Sự tách biệt giữa quyền sở hữu (cổ đông) và quyền quản lý (ban lãnh đạo) tạo ra bất đối xứng thông tin - nền tảng của vấn đề người đại diện.

  • 2020-07

    • Ví dụ điển hình: kế toán trưởng không nắm cổ phiếu nhưng nắm thông tin tổng thể hơn cổ đông - đây là bất đối xứng thông tin cổ điển

Backlinks