Key takeaway
Kinh doanh khởi phát từ sở thích (“theo duyên”) thiếu kịch bản tài chính có ngưỡng dừng dễ dẫn đến “đâm lao theo lao” - cứ đổ thêm nguồn lực mà không biết khi nào rút lui. Cần xử lý kinh doanh như một dự án đầu tư: có kịch bản, ngưỡng kỳ vọng và điều kiện thoát.
WHAT
Hai cách tiếp cận với hoạt động kinh doanh bên cạnh công việc chính:
-
Hobby/ngẫu hứng: bắt đầu từ đam mê hoặc cơ duyên, không có kế hoạch dòng tiền chi tiết, không có kịch bản rủi ro, không định rõ điểm hòa vốn và ngưỡng dừng.
-
Dự án đầu tư: xử lý như một khoản đầu tư - xác định lợi tức kỳ vọng, timeline đạt điểm hòa vốn, các kịch bản tốt/xấu và hành động ứng với từng kịch bản, điều kiện đóng doanh nghiệp.
WHY/HOW
Kinh doanh khác đầu tư tài chính ở tính thanh khoản và rào cản rút lui: mua cổ phiếu sai có thể bán ngay; thuê mặt bằng phải đặt cọc 3 tháng và cam kết hợp đồng 1 năm, thuê nhân viên, đầu tư trang thiết bị - tất cả tạo chi phí chìm khó thu hồi.
Kết quả: nếu không lập kịch bản trước, giữa chừng mới loay hoay không biết đi tiếp hay dừng lại. Doanh nghiệp tốn nguồn lực (thời gian, tiền bạc, tinh thần) có thể làm hỏng cả công việc chính và sau 3-5 năm không tích lũy được gì.
Nguyên tắc tư duy dự án đầu tư khi kinh doanh:
- Xác định lãi kỳ vọng (%) và năm đạt được.
- Đặt ngưỡng: doanh thu/lợi nhuận cần đạt trong bao lâu thì mới đủ điều kiện tiếp tục.
- Chuẩn bị kịch bản đóng cửa sớm nếu không đạt ngưỡng - “dừng nhanh nhất có thể”.
- Sử dụng vốn vay cho kinh doanh là hợp lý (đòn bẩy cho doanh nghiệp), nhưng không dùng vốn vay cho đầu tư tài chính song song.
Related
Notes
Ví dụ điển hình: quán cà phê, quán ăn, cửa hàng thực phẩm do người đi làm mở thêm. Lỗi hay gặp: nhầm lẫn sở thích với cơ hội kinh doanh, không tách biệt tài chính gia đình - doanh nghiệp.