Key takeaway

Giai đoạn 2000-2012, ngân hàng Việt Nam nhận gửi vàng và cho vay bằng vàng - tạo trạng thái vàng âm và rủi ro hệ thống khi giá vàng tăng mạnh, buộc NHNN phải can thiệp qua Nghị định 24.

WHAT

Huy động và cho vay vàng là hoạt động ngân hàng trước năm 2012 tại Việt Nam:

  • Khách hàng gửi vàng tại ngân hàng và nhận lãi suất tính bằng vàng
  • Ngân hàng cho vay bằng vàng (người vay nhận vàng, trả vốn + lãi bằng vàng)
  • Ngân hàng thường bán vàng huy động ra (đổi thành tiền đồng cho vay với lãi suất cao hơn) - tạo trạng thái vàng âm
  • Đỉnh điểm tháng 9/2010: số dư huy động vàng 92,6 tấn tương đương 73.000 tỷ đồng

WHY/HOW

Rủi ro của mô hình này: khi lãi suất tiền đồng cao hơn lãi suất vàng kỳ vọng tăng, ngân hàng bán vàng huy động để đầu tư tiền đồng - tạo trạng thái vàng âm. Khi giá vàng tăng mạnh, ngân hàng phải mua vàng trên thị trường với giá cao để trả khách - kéo theo cầu ngoại tệ nhập khẩu vàng tăng, gây áp lực tỷ giá và cạn kiệt dự trữ ngoại hối. Nghị định 24/2012 cấm hoạt động này, buộc ngân hàng đóng trạng thái vàng âm qua đấu thầu NHNN.

Notes

  • 2024-05

    • Tháng 5/2024: câu hỏi pháp lý nổi lên - khoản vay bằng vàng 10 cây năm 2010 (360 triệu đồng) nay trả bằng tiền hay vàng? Giá vàng tăng hơn 20 lần → hệ quả tài chính rất lớn
    • Bài học: định giá khoản vay bằng vàng không có công cụ phòng ngừa giá (hedging) → rủi ro không lường được
    • Ngân hàng Phương Nam và các ngân hàng gốc Hoa tại HCM là nhóm bị ảnh hưởng nặng nhất từ trạng thái vàng âm
  • 2024-04

    • So sánh 2013 vs 2024: 2013 đấu thầu chủ yếu để bù trạng thái vàng âm hệ thống ngân hàng; 2024 ngân hàng không được có trạng thái âm nên đấu thầu thuần túy vì nhu cầu người dân
    • Bài học: việc cho phép ngân hàng huy động và cho vay vàng tạo rủi ro hệ thống khi giá biến động mạnh
  • 2024-01

    • Đầu 2024: khán giả hỏi có nên cho phép gửi vàng lấy lãi trở lại - chuyên gia phân tích rủi ro trạng thái vàng ngân hàng
    • Agribank có khoản nợ khó đòi từ cho vay bằng vàng - hệ quả của cơ chế cũ