Key takeaway
Hiệu ứng disposition là xu hướng nhà đầu tư bán sớm cổ phiếu đang lãi và giữ quá lâu cổ phiếu đang lỗ - hậu quả trực tiếp của tâm lý sợ mất mát và lý thuyết triển vọng.
WHAT
Disposition effect mô tả hành vi bất đối xứng của nhà đầu tư: khi danh mục lãi thì muốn ‘chốt lời’ nhanh để đảm bảo lợi nhuận; khi danh mục lỗ thì ‘gồng lỗ’ với hy vọng giá hồi phục, tránh hiện thực hóa khoản lỗ. Đây là một trong những thiên kiến hành vi phổ biến nhất trong thị trường chứng khoán.
WHY/HOW
Nguồn gốc từ loss aversion: lỗ chưa hiện thực hóa (unrealized loss) ít đau hơn lỗ đã chốt (realized loss) về mặt tâm lý. Nhà đầu tư trở thành risk averse với lãi (chốt sớm) và risk seeking với lỗ (gồng). Kết quả thực tế: ‘để lợi nhuận chạy, cắt lỗ nhanh’ thì ngược lại thành ‘chốt lãi sớm, gồng lỗ lâu’ - phá vỡ nguyên tắc đầu tư cơ bản.
Related
Notes
- 2023-03
- Ví dụ thực tế từ video: nhà đầu tư chốt lãi ở 10% dù có thể lãi hơn; lỗ đến 20% vẫn gồng không chịu cắt
- Tâm lý ‘khát nước’ trong đánh bài - muốn gỡ lại - là biểu hiện điển hình của disposition effect trong đầu cơ