Giá dầu và lạm phát

4 min read

Key takeaway

Giá dầu là một trong những tác nhân quan trọng nhất gây lạm phát toàn cầu; địa chính trị (xung đột vùng Vịnh, biển Đỏ) và phục hồi kinh tế là hai lực đối chiều quyết định biên độ biến động.

WHAT

Giá dầu ảnh hưởng lạm phát qua hai kênh: trực tiếp (xăng dầu chiếm tỷ trọng trong rổ CPI) và gián tiếp (chi phí vận tải, sản xuất, phân bón đều phụ thuộc dầu). Các NHTW phải cân nhắc giá dầu khi hoạch định chính sách lãi suất.

WHY/HOW

Địa chính trị (xung đột Trung Đông, biển Đỏ, lệnh trừng phạt) làm giá dầu khó giảm sâu. Nhưng nhu cầu từ các nền kinh tế lớn (Mỹ, EU, Trung Quốc) phục hồi chậm giới hạn biên độ tăng. NHTW các nước vì muốn kiểm soát lạm phát cũng có động cơ điều tiết để giá dầu không tăng quá mạnh.

Notes

  • 2024-01

    • Căng thẳng biển Đỏ (Houthi tấn công tàu vận tải) đẩy giá dầu tăng nhẹ đầu 2024, ảnh hưởng cổ phiếu dầu khí và phân bón Việt Nam
    • Chuyên gia nhận định: giá dầu không hạ được nhưng biên độ tăng hạn chế do nhu cầu phục hồi chậm từ Trung Quốc và áp lực NHTW kiểm soát lạm phát

  • 2023-11

    • Ngày 16/11/2023: WTI giảm 4,9% về 77,4 - mức thấp nhất 4 tháng
    • Thị trường chuyển sang contango: hợp đồng giao ngay WTI thấp hơn hợp đồng tháng 2 là 0,13
    • Nguyên nhân: lo ngại cầu yếu từ Mỹ và Trung Quốc; dù OPEC+ dự kiến tiếp tục thắt chặt cung
    • Dầu giảm khi CPI hạ nhiệt tạo hiệu ứng kép: giá xăng/nhiên liệu giảm tiếp góp phần kéo CPI thấp hơn

  • 2023-10

    • Trung Đông chiếm 1/3 tổng nguồn cung dầu toàn cầu - mọi bất ổn khu vực này đều tác động trực tiếp đến giá dầu thế giới
    • Các quốc gia Ả Rập (Saudi, UAE, Qatar, Jordan, Ai Cập) đe dọa cắt giảm nguồn cung nếu Israel tấn công trên bộ vào Gaza
    • Lịch sử: dầu đạt 140 USD/thùng năm 2008 (hậu khủng hoảng tài chính) và năm 2022 (Nga-Ukraine); Goldman Sachs từng dự báo 200 USD/thùng
    • Cơ chế: khi giá dầu âm (5/2020, WTI âm -37 USD/thùng) là đáy chu kỳ covid; Nga-Ukraine 2022 đẩy dầu lên 140 USD và lạm phát Mỹ lên 8%
    • Dầu Mỹ đá phiến đóng vai trò đối trọng: OPEC từng phá giá dầu để triệt hạ các công ty đá phiến Mỹ (nhiều công ty phá sản 2015-2016)

  • 2023-09

    • Giá dầu thế giới tiến về mốc 100 USD/thùng, đặt ra thách thức cho ngân hàng trung ương trong cuộc chiến chống lạm phát
    • Cổ phiếu ngành năng lượng trong S&P 500 tăng 15% trong Q3 - mức tăng vượt trội so với các nhóm khác
    • Saudi Arabia thúc đẩy giá dầu tăng để có nguồn thu ngân sách cho cải tổ kinh tế, giảm phụ thuộc dầu lửa
    • Giá dầu tăng ~26% từ đáy (tháng 6/2023: ~60 USD lên tháng 9/2023: ~90+ USD) do OPEC+ liên tục cắt giảm sản lượng
    • Dự báo: giá dầu trên 90 USD nhưng khó phá 100 USD/thùng - các viện nghiên cứu (OPEC, EIA, Oxford Energy) đều nhận định tương tự
    • Nhu cầu dầu giảm từ 2024 + nguồn cung ngoài OPEC tăng = áp lực giảm giá dầu trung hạn

  • 2023-06

    • H1/2023: giá xăng Ron 95 giảm từ ~33.000 đồng (đỉnh 2022) xuống 22.000 đồng (-31%); nhóm giao thông trong CPI giảm 11,98% so cùng kỳ - yếu tố chính kéo CPI H1/2023 xuống 3,29%

Backlinks