Forensic accounting cổ phiếu

3 min read

Key takeaway

Forensic accounting là bước đầu tiên trước khi phân tích cơ bản - kiểm tra ban lãnh đạo có minh bạch không và báo cáo tài chính có dấu hiệu thao túng không, vì cổ phiếu thiếu minh bạch thường không trả được cổ tức tiền mặt bền vững.

WHAT

Forensic accounting trong đầu tư cổ phiếu là quy trình kiểm tra chéo các thông tin công khai để phát hiện dấu hiệu rủi ro quản trị trước khi phân tích tài chính sâu. Checklist gồm: (1) cơ cấu cổ đông - ai kiểm soát, có công ty chứng khoán/quỹ đầu cơ ngắn hạn không; (2) lịch sử ban lãnh đạo - có vụ bắt giữ, giao dịch nội gián, bán chui không; (3) kiểm toán - đơn vị kiểm toán, có ý kiến ngoại trừ không; (4) khoản phải thu - tập trung vào một bên liên quan hay nhiều khách hàng độc lập; (5) hành vi giao dịch cổ phiếu của ban lãnh đạo. Công cụ định lượng bao gồm M-score (Beneish) và F-score (Piotroski) để đánh giá xác suất gian lận và sức mạnh tài chính.

WHY/HOW

Doanh nghiệp có ban lãnh đạo không minh bạch thường dùng thủ thuật kế toán (khai khống doanh thu, tuồn tài sản, trích quỹ phúc lợi quá mức) làm đẹp số liệu ngắn hạn nhưng không có tiền mặt thực. Kết quả: không trả được cổ tức tiền mặt, giá cổ phiếu dễ sụp đổ. Với doanh nghiệp nhà nước nhiều cổ đông lớn: xác suất rút ruột thấp hơn vì có đối trọng kiểm soát lẫn nhau. Khác với doanh nghiệp tư nhân: khi lãnh đạo bị bắt thì doanh nghiệp nhà nước đôi khi hoạt động tốt hơn vì người mới minh bạch hơn.

Notes

  • 2023-12

    • Áp dụng với QTP: 4 cổ đông nhà nước lớn (GENCO1 42%, PPC 16,35%, SCIC 11,42%, Vinacomin 10,62%), free float 16,75% - cơ cấu này tạo đối trọng hạn chế lợi ích nhóm
    • Dự phòng phải thu khó đòi 188 tỷ (2,5% tổng tài sản) tồn tại 15 năm - cần điều chỉnh vào giá trị định giá nhưng không phải cờ đỏ mới
    • Khoản phải thu từ công ty mua bán điện (EVN) tập trung là đặc điểm ngành, không phải rủi ro thao túng
    • Ban lãnh đạo mới (từ 2019) là người gắn bó trên 20 năm với QTP, vận hành thực tế - khác dạng cán bộ luân chuyển

  • 2023-10

    • Video zCgCJ_Lnbug: M-score và F-score là công cụ định lượng chính trong forensic accounting; nhấn mạnh phải hiểu cách dùng mô hình, không chỉ đọc con số đầu ra

Backlinks