Cán cân thương mại

4 min read

Key takeaway

Cơ cấu thương mại của một quốc gia (nhập siêu/xuất siêu với từng đối tác) phản ánh sự phụ thuộc chuỗi cung ứng và rủi ro tập trung - nhập siêu từ một nước và xuất siêu sang nước khác tạo ra đòn bẩy địa chính trị và rủi ro gián đoạn.

WHAT

Cán cân thương mại là chênh lệch giữa giá trị xuất khẩu và nhập khẩu. Nhập siêu (imports > exports) với đối tác cụ thể nghĩa là phụ thuộc vào nguồn cung từ nước đó; xuất siêu (exports > imports) nghĩa là phụ thuộc vào thị trường tiêu thụ của nước đó.

WHY/HOW

Cán cân thương mại song phương quan trọng hơn tổng cán cân vì phân tích rủi ro tập trung: nếu đối tác nhập khẩu chính giảm mua (suy thoái, bảo hộ) hay đối tác cung ứng chính gián đoạn (địa chính trị, thiên tai), nền kinh tế chịu cú sốc lớn. Đa dạng hóa đối tác thương mại là biện pháp giảm rủi ro.

Cơ cấu thương mại Việt Nam mang tính gia công: nhập nguyên liệu (chủ yếu từ Trung Quốc ~80%) rồi xuất thành phẩm (Mỹ ~27%). Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung đẩy chuỗi cung ứng sang Việt Nam, tăng thặng dư VN-Mỹ. Để giảm thặng dư: tăng nhập khẩu từ Mỹ (máy bay, công nghệ), áp thuế chống bán phá giá hàng Trung Quốc trung gian, thúc đẩy thương mại hai chiều cân bằng hơn.

Notes

  • 2023-09

    • Xuất khẩu VN giảm nhẹ hơn nhập khẩu so cùng kỳ (8/2023) - dấu hiệu cán cân thương mại thu hẹp
    • Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của VN (nguyên vật liệu), Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất

  • 2023-06

    • Việt Nam nhập siêu từ Trung Quốc hơn 100 tỷ USD (nguyên liệu, linh kiện đầu vào sản xuất)
    • Việt Nam xuất siêu sang Mỹ hơn 100 tỷ USD (thủy sản, nông sản, giày da, may mặc - giá trị gia tăng thấp)
    • Cơ cấu: nhập nguyên liệu TQ → gia công → xuất sang Mỹ; rủi ro khi cả hai đầu đều có vấn đề đồng thời

  • 2022-09

    • Mỹ: thâm hụt thương mại tháng 7/2022 thu hẹp 12,6% xuống 70,6 tỷ USD (từ 80,9 tỷ USD tháng 6); xuất khẩu tăng 0,2% lên 259,3 tỷ, nhập khẩu giảm 2,9% xuống 329,9 tỷ USD; lũy kế 7 tháng thâm hụt tăng 29% so với cùng kỳ

  • 2021-08

    • Việt Nam nhập siêu 3,8 tỷ USD tính đến 15/8/2021, đảo chiều hoàn toàn so với thặng dư 19,1 tỷ USD cả năm 2020
    • Tổng kim ngạch XNK đạt 399,27 tỷ USD (+28,6% yoy); nhập khẩu tăng 34,3% nhanh hơn xuất khẩu 23,3%
    • FDI chiếm 64,9% tổng XNK cả nước, xuất khẩu FDI chiếm 73,3% tổng xuất khẩu - cho thấy phụ thuộc lớn vào khối ngoại
    • Cán cân thương mại nửa đầu tháng 7/2021: xuất khẩu âm 13,9%, nhập khẩu +18%, tổng XNK 107,39 tỷ USD (-4,8%), cán cân âm 3,01 tỷ USD
    • Bất thường lớn: VN có thặng dư thương mại liên tục từ 2015, tháng 7/2021 âm do khu công nghiệp đóng cửa vì Delta
    • Hệ quả: áp lực tỷ giá VND/USD; NHNN có thể phải can thiệp bán USD, ảnh hưởng đến mục tiêu duy trì lãi suất thấp

  • 2020-12

    • Thặng dư thương mại VN-Mỹ năm 2020 đạt 65 tỷ USD (từ 35 tỷ năm 2019) do chiến tranh thương mại Mỹ-Trung và COVID-19 tăng cầu hàng giá rẻ ASEAN
    • Thâm hụt với Trung Quốc tăng từ ~28 tỷ USD (bình quân 2016-2018) lên ~35-36 tỷ USD năm 2020
    • Xuất khẩu VN sang TQ 16,9% tổng xuất khẩu; nhập khẩu từ TQ 31,8% tổng nhập khẩu (11 tháng 2020)

Backlinks