Cung tiền

3 min read

Key takeaway

Cung tiền được khuếch đại qua hệ thống ngân hàng từ tiền cơ sở (MB), do 3 bên quyết định: NHTW, NHTM, người gửi tiền. NHTW chỉ kiểm soát được MB và tỷ lệ dự trữ bắt buộc, không kiểm soát được hành vi của NHTM và người dân.

WHAT

Cung tiền (Money Supply) là tổng lượng tiền trong lưu thông, gồm tiền dân giữ, tiền trong hệ thống ngân hàng và tiền của doanh nghiệp. Phân loại: M0 (tiền mặt + dự trữ NHTM tại NHTW), M1 (M0 + tiền gửi không kỳ hạn), M2 (M1 + tiền gửi có kỳ hạn), M3 (M2 + tài sản thanh khoản khác). Công thức: M2 = C + D (tiền mặt + tiền gửi). MB = C + R (tiền cơ sở = tiền mặt + dự trữ).

WHY/HOW

3 bên tác động cung tiền: (1) NHTW: tăng MB hoặc giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc → cung tiền tăng; (2) NHTM: giảm dự trữ vượt mức (re) → cung tiền tăng; (3) Người gửi tiền: giảm dùng tiền mặt (c) → cung tiền tăng. Cung tiền dừng lại khi tiền chuyển thành tiền giấy nắm giữ hoặc NHTM không cho vay. NHTW kiểm soát lượng cung tiền như đường thẳng đứng để xác định lãi suất mục tiêu; không thể tác động vào cầu tiền của người dân.

Notes

  • 2023-08
    • Hệ số nhân tiền (money multiplier) khuếch đại tiền cơ sở MB thành M2 qua vòng cho vay-gửi tiền liên tục của hệ thống NHTM
    • Lý thuyết lượng tiền tệ: M x V = P x Q (cung tiền x vận tốc lưu thông = mức giá x sản lượng) - cơ sở liên kết CSTT với lạm phát và GDP
    • Khi NHNN bơm tiền ra thị trường, cung tiền tăng → tiền rẻ đi (quy luật cung-cầu)
    • Tăng cung tiền không luôn gây lạm phát: nếu tiền chảy vào sản xuất tạo giá trị thì GDP tăng; nếu chảy vào tài sản đầu cơ (cổ phiếu, BĐS) thì mới gây lạm phát tài sản
    • Chính phủ ưu tiên tăng M hơn V vì V bị tác động bởi yếu tố bất ngờ (Covid, đứt chuỗi cung ứng,…)
    • VN: hệ số nhân tiền m ~7 (MB tăng 1 đồng → cung tiền tăng 7 đồng); tỷ lệ dự trữ bắt buộc ~3%
    • Giai đoạn 2007: dòng vốn nước ngoài đổ vào lớn, CP bơm tiền giữ tỷ giá → lạm phát tăng cao
    • 2023: tín dụng 7 tháng đầu năm thấp hơn 6 tháng đầu năm; cả năm tăng 13.5% nhờ 300k tỷ bơm 2 tuần cuối
    • 2024: CP mở room tín dụng 15% từ đầu năm cho các ngân hàng
    1. Chính sách tiền tệ và Chính sách Tài khóa
  • Tiền rẻ
  • Phương trình trao đổi
  • Cung tiền

Backlinks