Chỉ số khả năng thanh toán

4 min read

Key takeaway

Ba chỉ số thanh toán (hiện hành, nhanh, tức thời) đánh giá doanh nghiệp có thể trả nợ ngắn hạn không. Chỉ nhìn khả năng thanh toán hiện hành có thể bị lừa nếu hàng tồn kho khó bán chiếm tỷ trọng lớn.

WHAT

Ba chỉ số khả năng thanh toán:

  1. Khả năng thanh toán hiện hành (Current ratio):

    • Công thức: Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạn
    • Thường kỳ vọng > 1 (tài sản ngắn hạn lớn hơn nợ ngắn hạn)
    • Hạn chế: bao gồm cả hàng tồn kho có thể khó thanh khoản

  2. Khả năng thanh toán nhanh (Quick ratio):

    • Công thức: (Tài sản ngắn hạn - Hàng tồn kho) / Nợ ngắn hạn
    • Loại bỏ hàng tồn kho (kém thanh khoản nhất)
    • Chuẩn: > 1 là tốt; < 1 là cảnh báo

  3. Khả năng thanh toán tức thời (Cash ratio):

    • Công thức: (Tiền + Tương đương tiền) / Nợ ngắn hạn
    • Đánh giá khả năng trả ngay lập tức nếu bị đòi nợ cùng lúc
    • Thường rất thấp với hầu hết doanh nghiệp

WHY/HOW

Case Evergrande (BCTC 2020):

  • Thanh toán hiện hành = 1,26 (tưởng ổn)
  • Thanh toán nhanh = 0,43 (nguy hiểm, vì hàng tồn kho BĐS chiếm tỷ trọng rất lớn và không bán được)
  • Thanh toán tức thời = 0,12 (cực yếu, và còn 22 tỷ NDT trong 181 tỷ bị phong tỏa)

Bài học: với doanh nghiệp BĐS (hoặc bất kỳ ngành nào có hàng tồn kho khó bán), chỉ nhìn current ratio = 1,26 và kết luận “ổn” là sai. Phải xem quick ratio và cash ratio mới đánh giá đúng rủi ro thanh khoản thực.

Notes

  • 2024-09

    • Evergrande 2020: current ratio 1,26 - nhiều chuyên gia tháng 6/2021 vẫn nói “tài chính ổn” dựa trên con số này
    • Hàng tồn kho BĐS là “bất động sản đang phát triển” (property under development) - cực kỳ kém thanh khoản khi thị trường đóng băng
    • Cần xem thêm xu hướng theo thời gian: hàng tồn kho Evergrande 2020 gần như không giảm so với đầu năm (không bán được)
    • Ngưỡng tham chiếu ngành BĐS: quick ratio nên > 1 để an toàn

  • 2023-09

    • TS ngắn hạn / Nợ ngắn hạn: đánh giá vốn lưu động có đủ để DN hoạt động bình thường; cần xem dài hạn (5-10 năm) để phát hiện biến động bất thường
    • TS dài hạn / Vốn dài hạn: nên dùng vốn dài hạn để mua tài sản dài hạn; tỷ lệ > 100% nghĩa là DN mua nhiều TSDH hơn vốn hiện có - buộc phải vay hoặc dùng vốn ngắn hạn sai kỳ hạn
    • Thanh toán hiện hành (Current ratio) = Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạn; mức chấp nhận 2:1, ngưỡng tối thiểu 1:1, > 4:1 tức đang đọng vốn
    • Thanh toán nhanh (Quick ratio) = (Tài sản ngắn hạn - Hàng tồn kho) / Nợ ngắn hạn; mức chấp nhận 1:1
    • Thanh toán tức thời (Acid test / Cash ratio) = Tiền và tương đương tiền / Nợ ngắn hạn
    • Case HPG: vay ngắn hạn 43k tỷ nhưng đem đầu tư tài chính ngắn hạn - nợ ngắn hạn lớn không đồng nghĩa nguy hiểm
    • Kiểm toán dùng thanh toán hiện hành để đánh giá nhanh rủi ro phá sản

  • 2022-09

    • HVN nợ ngắn hạn vượt tài sản ngắn hạn 36.425 tỷ đồng; khoản phải trả quá hạn 14.850 tỷ đồng tính đến Q2/2022

Backlinks