Chứng khoán hóa nợ dưới chuẩn

3 min read

Key takeaway

Chứng khoán hóa cho phép gộp nhiều khoản nợ rủi ro thành sản phẩm tài chính được xếp hạng cao, nhưng có thể che giấu rủi ro thực chất và lan truyền nó khắp hệ thống tài chính.

WHAT

MBS (mortgage-backed security) là trái phiếu thế chấp được phát hành bởi ngân hàng cho vay, đại diện cho dòng tiền trả nợ của người vay mua nhà. CDO (collateralized debt obligation) là sản phẩm ‘studio/CEO’ (cách phát âm trong video) tạo ra bằng cách gộp nhiều khoản thế chấp ít giá trị (rating từ BB trở xuống) thành một gói và phát hành dưới dạng chứng khoán có nhiều lớp (tranche), trong đó phần lớn được xếp hạng cao nhất Triple-A dù tài sản nền có rủi ro cao. Rộng hơn, chứng khoán hóa (securitization) áp dụng cho mọi khoản phải thu - từ nợ mua nhà tới hóa đơn thương mại - gom thành pool tài sản và phát hành trái phiếu trên thị trường thứ cấp.

WHY/HOW

Chứng khoán hóa giúp ngân hàng chuyển rủi ro tín dụng của khoản vay sang nhà đầu tư khác, giải phóng vốn để cho vay tiếp, nhưng đồng thời làm mờ chất lượng tài sản nền vì nhà đầu tư cuối chỉ nhìn thấy xếp hạng tín dụng (thường bị thổi phồng) chứ không thấy từng khoản vay riêng lẻ. Khi tỷ lệ vỡ nợ của các khoản thế chấp dưới chuẩn tăng (tỷ lệ vỡ nợ tăng từ khoảng 4% và chỉ cần thêm vài điểm % để gây sụp đổ thị trường nhà đất), giá trị thực của CDO/MBS giảm mạnh nhưng xếp hạng không phản ánh kịp, tạo ra khoảng cách giữa giá trị danh nghĩa và giá trị thực - đây là cơ sở để Michael Burry và Mark Baum đặt cược ngược (mua CDS) vào sự sụp đổ.

Notes

  • 2022-10

    • Phim The Big Short: các khoản thế chấp mua nhà ít giá trị được gộp thành CDO (gọi là ‘studio’ trong video) và phát hành chứng khoán, nhiều phần được xếp hạng Triple-A dù rủi ro cao
    • Mark Baum và cộng sự điều tra thực địa các khu đô thị mới, phát hiện nhiều nhà mới tinh bị bỏ hoang và một vũ nữ thoát y sở hữu nhiều bất động sản - bằng chứng ngân hàng cho vay dưới chuẩn tràn lan, chứng khoán hóa che giấu chất lượng tài sản thực
    • Đầu năm 2007 tỷ lệ vỡ nợ thế chấp tăng nhanh nhưng giá trị và xếp hạng của các CDO/MBS không thay đổi tương ứng - khoảng cách này là cơ hội cho người mua CDS

  • 2021-03

    • Greensill chứng khoán hóa khoản phải thu từ reverse factoring, phát hành dạng ‘asset-like bond’
    • Định mức tín nhiệm không đánh giá đúng do bên mua hàng giấu nợ ngoài bảng CĐKT
    • Cơ chế tương tự CDO 2008 nhưng tài sản gốc là khoản phải thu thương mại thay vì nợ mua nhà

Backlinks