CEX vs DEX

3 min read

Key takeaway

CEX (sàn tập trung) chiếm ~90% thị phần giao dịch crypto, có thanh khoản cao hơn và dễ dùng hơn; DEX (sàn phi tập trung) linh hoạt hơn, minh bạch hơn trên blockchain nhưng phí cao hơn và giao diện phức tạp hơn. Nhà đầu tư chuyên nghiệp thường dùng cả hai.

WHAT

CEX là sàn giao dịch có tổ chức trung gian quản lý (Binance, Coinbase), giống ngân hàng - cần KYC, an ninh tập trung, khớp lệnh nhanh. DEX là sàn phi tập trung chạy trên smart contract (Uniswap, PancakeSwap), không cần đăng ký, tự quản lý ví, nhưng cần hiểu kỹ thuật hơn và thanh khoản thấp hơn.

WHY/HOW

Nhà cung cấp thanh khoản trên CEX chỉ cần cung cấp một loại tài sản vào order book; trên DEX phải cung cấp cả hai tài sản trong cặp (ví dụ ETH+USDT) - tạo rủi ro impermanent loss. DEX đạt ~2.000 tỷ USD giao dịch/tháng năm 2021, tương đương một số sàn chứng khoán châu Âu cỡ trung. Xu hướng dài hạn: regulation sẽ tăng chi phí compliance cho CEX nhỏ, chỉ CEX lớn sẽ tồn tại - tương tự ngành ngân hàng.

Notes

  • 2025-03

    • DEX dùng pool thanh khoản thay order book: LP gửi cặp coin vào pool, nhận phí 0.3%/swap - không cần khớp lệnh với đối tác như CEX
    • AMM (Automated Market Maker): mô hình định giá tự động dùng công thức x*y=k (constant product), thay thế order book truyền thống - Uniswap và PancakeSwap là AMM DEX lớn nhất
    • LP token: khi cung cấp thanh khoản vào AMM pool nhận LP token đại diện phần sở hữu; LP token có thể dùng tiếp vào Yield Farming để kiếm thêm reward
    • Impermanent loss: khi giá tài sản trong pool thay đổi lớn, LP nhận lại ít hơn so với giữ nguyên hai tài sản riêng - càng biến động mạnh, impermanent loss càng lớn
    • DEX aggregator (ví dụ 1inch): tìm đường swap tối ưu qua nhiều pool và DEX khác nhau để người dùng nhận giá tốt nhất
    • CEX (Binance, Coinbase, Kraken, KuCoin): thanh khoản cao, thân thiện người dùng, nhanh; DEX (Uniswap, PancakeSwap, SushiSwap, dYdX): giao dịch trực tiếp từ ví, không KYC, bảo mật cao hơn nhưng phí gas cao và thanh khoản thấp hơn

  • 2021-10

    • Năm 2021 DEX đạt khoảng 2.000 tỷ USD/tháng giao dịch; toàn bộ CEX chiếm ~90% thị phần; DEX đang đàm phán tìm tiếng nói chung với regulators

Backlinks