Cổ đông không kiểm soát

3 min read

Key takeaway

Trong BCTC hợp nhất, lợi nhuận sau thuế được chia thành phần của công ty mẹ và phần của cổ đông không kiểm soát (NCI) - nắm cổ phần trong công ty con nhưng không kiểm soát; đọc sai dòng sẽ hiểu sai lợi nhuận thực thuộc về cổ đông công ty mẹ.

WHAT

Khi công ty mẹ sở hữu trên 50% công ty con, toàn bộ tài sản/doanh thu/lợi nhuận của công ty con được hợp nhất 100% vào BCTC hợp nhất. Phần lợi nhuận thuộc về các cổ đông thiểu số (không kiểm soát) sở hữu phần còn lại được trình bày riêng thành dòng ‘lợi nhuận sau thuế của cổ đông không kiểm soát’. Lợi nhuận thực thuộc về cổ đông công ty mẹ = tổng lợi nhuận hợp nhất trừ đi NCI.

WHY/HOW

Tập đoàn nhiều công ty con với tỷ lệ sở hữu khác nhau: các công ty con lỗ mà mẹ sở hữu tỷ trọng cao sẽ làm phần của mẹ âm nhiều; ngược lại công ty con lãi mà mẹ chỉ sở hữu 51% thì hầu hết lợi nhuận chạy sang NCI. Ví dụ VIC Q2/2025: tổng lợi nhuận sau thuế hợp nhất dương 2.265 tỷ, nhưng phần của công ty mẹ âm 580 tỷ còn NCI dương 2.846 tỷ - xảy ra khi công ty con lãi (VHM bán Vinhomes Cổ Loa) nhưng mẹ sở hữu thấp hơn, còn VinFast lỗ mà mẹ nắm lớn. Cách đọc: luôn nhìn vào dòng ‘lợi nhuận sau thuế của cổ đông của công ty mẹ’, không chỉ nhìn tổng.

Notes

  • 2026-03

    • NLG Q4-2025: NCI giảm từ 4.551 tỷ (Q3-2025) xuống 2.162 tỷ (-52,5% QoQ) - mức giảm bất thường trong một quý, nhiều khả năng do NLG mua lại phần góp của đối tác nước ngoài tại các công ty con sau khi Ibeworth Pte Ltd thoái vốn khỏi NLG tháng 07/2025
    • Hệ quả: phần lợi nhuận thuộc cổ đông CTM tăng tương đối dù tổng LNST không thay đổi nhiều - cần đọc song song LNST tổng hợp nhất và LNST CTM để thấy chiều hướng thực

  • 2023-09

    • Ví dụ số: Công ty mẹ LNST 2.000, sở hữu 60% công ty con có LNST 500; tổng hợp nhất 2.500; phần của mẹ = 2.000 + 300 = 2.300; phần NCI = 200 (40% x 500)
    • Khi hợp nhất BCTC: 100% tài sản/lợi nhuận công ty con được cộng vào, sau đó trừ đi phần lợi ích thuộc cổ đông không kiểm soát

  • 2021-06

    • Vinamilk 2020: lợi nhuận sau thuế tổng 11.235 tỷ, lợi nhuận cho cổ đông công ty mẹ 11.098 tỷ (chênh 137 tỷ do NCI)
    • Phân biệt đúng số liệu giúp tính EPS chính xác, tránh định giá sai P/E

Khác với Q1/2025 (ngược lại): VF bán dự án Cổ Loa trong Q1, mẹ nắm tỷ trọng lớn VHM nên Q1 phần của mẹ dương lớn. Đây là nguyên nhân tại sao kết quả VIC biến động mạnh theo quý tùy theo giao dịch lớn diễn ra ở công ty con nào.

Backlinks