Cải cách thị trường vàng Việt Nam

5 min read

Key takeaway

Việt Nam trải qua 3 giai đoạn quản lý thị trường vàng trong 25 năm; nghị định 232 (8/2025) mở cửa sản xuất vàng miếng có điều kiện, hướng tới sở giao dịch vàng quốc gia - bước cải cách căn bản nhất từ nghị định 24 năm 2012.

WHAT

Lịch sử quản lý thị trường vàng Việt Nam chia 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1 (1999-2011): thị trường tự do, nhiều thương hiệu vàng miếng cạnh tranh (AJC-Agribank, Phượng Hoàng-Sacombank, SJC…). Vàng hóa nền kinh tế - giao dịch tài sản lớn tính bằng vàng, ngân hàng nhận gửi vàng có lãi và cho vay vàng. Rủi ro hệ thống: ngân hàng bán vàng lấy tiền đồng cho vay (chênh lãi suất), áp lực dự trữ ngoại hối, thâm hụt cán cân thanh toán.

Giai đoạn 2 (2012-2025): nghị định 24/2012 chỉ định SJC là thương hiệu vàng miếng quốc gia duy nhất; ngân hàng không được giữ trạng thái vàng, không còn gửi/vay vàng. Ổn định hệ thống nhưng tạo cung thiếu kéo dài → chênh lệch giá vàng nội địa/thế giới lên đến 20 triệu/lượng.

Giai đoạn 3 (từ 8/2025): nghị định 232 bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng, chuyển sang cấp phép có điều kiện (doanh nghiệp vốn ≥1.000 tỷ; ngân hàng thương mại vốn điều lệ ≥50.000 tỷ). Giao dịch ≥20 triệu/ngày bắt buộc qua tài khoản ngân hàng và hóa đơn điện tử, kết nối dữ liệu với NHNN.

WHY/HOW

Mỗi giai đoạn phản ánh mục tiêu chính sách tương ứng với sức khỏe nền kinh tế:

  • Nghị định 24: ưu tiên ổn định hệ thống ngân hàng và kiểm soát ngoại hối trong giai đoạn kinh tế còn yếu, dự trữ ngoại hối thấp.
  • Nghị định 232: kinh tế đã đủ mạnh (xuất siêu, dự trữ ngoại hối cao), chuyển sang quản lý theo thị trường - tăng cung, minh bạch giao dịch, mục tiêu dài hạn là lập sở giao dịch vàng quốc gia (giao dịch cơ sở + phái sinh qua lưu ký tập trung).

Nguyên tắc xuyên suốt còn giữ: người dân không được vay tiền để mua vàng (tránh đưa vàng vào hệ thống tín dụng trở lại).

Notes

  • 2026-03

    • Nghị định 232 bỏ độc quyền SJC mở cửa nhập khẩu vàng nguyên liệu có điều kiện (vốn >=1.000 tỷ) - PNJ với vốn điều lệ lớn nhất ngành trang sức được hưởng lợi nhiều nhất về hạn ngạch phân bổ
    • PNJ đang xin phép gia công vàng miếng cho ngân hàng theo Nghị định 232 - dòng doanh thu hoàn toàn mới, không cần thêm mạng lưới
    • Chính sách thu mua trang sức cũ theo giá thị trường (từ 11/2025, mở rộng sang DN khác từ 01/2026) giải quyết thiếu hụt NVL trong bối cảnh nhập khẩu còn hạn ngạch

  • 2026-01

    • Nghị định 340 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ ngân hàng: biện pháp tịch thu tang vật chỉ nhắm vào tổ chức/cá nhân kinh doanh vàng miếng và nguyên liệu KHÔNG có giấy phép; người dân sở hữu/giữ vàng hợp pháp không bị ảnh hưởng (làm rõ tin đồn thất thiệt “đeo vàng phải cầm hóa đơn”).
    • Lời khuyên thực hành: chỉ mua vàng miếng ở đơn vị có giấy phép kinh doanh vàng miếng (có khả năng xuất hóa đơn), giữ hóa đơn (kể cả hóa đơn điện tử) để thuận lợi và an toàn khi bán lại.
    • Sau cải cách, vàng miếng thương hiệu cũ ngoài SJC (như AJC bông lúa của Agribank) kỳ vọng bán được giá tốt hơn nhờ thêm đơn vị được sản xuất.
    • Thách thức triển khai: sản xuất vàng miếng đòi hỏi quy trình máy móc phức tạp - không nhiều ngân hàng sẵn sàng đầu tư.

  • 2025-09

    • Nghị định 232 ban hành ngày 16/8/2025.
    • Khoảng 4-5 ngân hàng thương mại đủ điều kiện vốn điều lệ ≥50.000 tỷ (Vietcombank, BIDV, VietinBank, Techcombank…).
    • Tổng Bí thư đã chỉ đạo xóa độc quyền thương hiệu vàng miếng và nghiên cứu lập sở giao dịch vàng quốc gia.
    • Bê bối SJC: một số cá nhân tuồn vàng nguyên liệu vào dây chuyền để sản xuất vàng miếng, kiếm chênh lệch ~20 triệu/lượng
    • Nghị quyết 278 (13/x/2025): dự thảo áp thuế TNCN từ mua bán vàng - giao dịch từ 1 lượng trở lên phải khai thuế (tương tự thuế giao dịch CK 0,1%)
    • Tháng 7/2024: Thủ tướng yêu cầu thanh tra + NHNN lệnh ngân hàng bán vàng ra - kéo giá SJC từ ~87 triệu về ~75 triệu

  • Dự thảo nghị quyết 278: bổ sung thuế thu nhập từ mua bán vàng, dự kiến áp dụng theo mô hình chứng khoán (không phải hàng hóa thông thường) - làm tăng chi phí giao dịch ngắn hạn, giảm biến động đầu cơ.

  • Bê bối SJC 2024-2025: một số cá nhân bị bắt vì tuồn vàng nguyên liệu vào sản xuất vàng miếng (mỗi lượng lời ~20 triệu do chênh lệch giá cao). Việt Nam nhập khoảng 3-4 tỷ USD vàng/năm - quy mô nhỏ so với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, không gây áp lực lớn lên dự trữ ngoại hối.

  • Sản xuất thực tế: ngân hàng được cấp phép không cần đầu tư máy móc, chỉ đặt quy cách với hãng vàng quốc tế (giao tận nơi) - giảm rào cản triển khai.

Backlinks