Key takeaway

Khi doanh nghiệp đã cạn room tín dụng ngân hàng, họ có thể tạo công ty sân sau để thực hiện giao dịch bán-mua ảo: bán tài sản cho sân sau (ghi doanh thu), sân sau dùng tài sản đó đi vay ngân hàng - thực chất là vay nợ nhưng trên BCTC công ty mẹ trông giống doanh thu.

WHAT

Biến nợ thành doanh thu là thủ thuật trong đó doanh nghiệp tạo ra giao dịch bán tài sản cho công ty sân sau (bên liên quan), ghi nhận doanh thu từ giao dịch đó, trong khi thực chất là thu xếp để sân sau đi vay ngân hàng và chuyển tiền lại. Trên báo cáo hợp nhất, khoản vay bị che giấu; trên báo cáo riêng lẻ xuất hiện doanh thu từ giao dịch nội bộ. Biến thể phổ biến: phát hành trái phiếu doanh nghiệp được hạch toán là huy động vốn phục vụ kinh doanh, che đi bản chất là đi vay.

WHY/HOW

Doanh nghiệp có động cơ dùng thủ thuật này khi: (1) đã vay tối đa hạn mức tín dụng ngân hàng, không thể vay thêm trực tiếp; (2) cần giữ tỷ lệ D/E hoặc các covenant vay vốn ở mức chấp nhận được; (3) cần báo cáo doanh thu tăng trưởng để hỗ trợ giá cổ phiếu hoặc huy động vốn. Phát hiện: (a) khoản phải thu từ bên liên quan tăng đột biến sau giao dịch bán tài sản; (b) doanh thu tăng nhưng CFO không tăng tương ứng; (c) công ty sân sau xuất hiện với vai trò người mua tài sản nhưng ít hoặc không có lịch sử hoạt động; (d) phân tích báo cáo hợp nhất vs riêng lẻ phát hiện bù trừ nội bộ.

Notes

  • 2023-09
    • Case TTF (Gỗ Trường Thành): biến khoản đi vay về thành doanh thu - pattern có thể dùng cho nhiều công ty khác chỉ cần thay tên
    • Case Tân Hoàng Minh: đã vay max room tín dụng ngân hàng, tạo công ty sân sau, bán dự án cho sân sau, sân sau đi vay ngân hàng - giữ được dòng tiền vào mà không tăng nợ trên BCTC mẹ
    • Case phát hành trái phiếu BĐS: bản chất là đi vay nhưng được biến tướng thành ‘huy động vốn phục vụ kinh doanh’ - tránh bị phân loại vào CFF trực tiếp
  • BTN - Cấu trúc BCTC và Nguyên tắc fake