An ninh năng lượng

5 min read

Key takeaway

An ninh năng lượng là khả năng đảm bảo cung ứng năng lượng đủ, ổn định và giá hợp lý để duy trì tăng trưởng kinh tế - xã hội; khi tốc độ tăng trưởng sản xuất điện chậm hơn GDP thì an ninh năng lượng suy yếu và trở thành nút thắt thu hút đầu tư.

WHAT

An ninh năng lượng là trạng thái một quốc gia có đủ nguồn cung năng lượng (điện, nhiên liệu) ổn định, giá cả hợp lý, kể cả trong tình huống khủng hoảng, để duy trì hoạt động kinh tế và sinh hoạt liên tục, không bị gián đoạn bởi thiếu hụt hay phụ thuộc quá mức vào ngoại nhập. Quy hoạch năng lượng quốc gia là văn bản định hướng dài hạn (10-30 năm) về phát triển các nguồn điện, năng lượng sơ cấp, lưới truyền tải và hạ tầng năng lượng, đặt trong tổng thể công nghiệp hóa và chuyển đổi xanh.

WHY/HOW

Trong giai đoạn công nghiệp hóa, tốc độ tăng trưởng tiêu thụ điện cần cao hơn tốc độ tăng GDP (hệ số đàn hồi điện/GDP > 1). Khi hệ số này giảm dần, năng lực sản xuất điện không theo kịp nhu cầu, dẫn đến thiếu điện cục bộ hoặc toàn quốc - ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất tại các khu công nghiệp và làm giảm sức hút đầu tư FDI. Năng lượng là đầu vào cho mọi hoạt động sản xuất, nên thiếu hụt trực tiếp kéo hãm tăng trưởng GDP. Quy hoạch năng lượng cân bằng nhiều mục tiêu: an ninh (tự chủ nguồn cung), kinh tế (chi phí thấp), môi trường (giảm phát thải) và phát triển công nghiệp nội địa. Với dầu khí, rủi ro phụ thuộc nguồn cung nước ngoài (đặc biệt LNG) cần tính đến yếu tố địa chính trị khi quy hoạch - ví dụ Trung Quốc ưu tiên dự trữ trong nước trước khi xuất khẩu LNG là minh chứng. Chuyển dịch sang năng lượng tái tạo không chỉ đảm bảo an ninh mà còn mở cơ hội xuất khẩu điện và tạo ngành công nghiệp năng lượng sạch mới.

Notes

  • 2023-07

    • Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký QĐ 893 phê duyệt Quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia 2021-2030, tầm nhìn 2050
    • Mục tiêu: bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng dựa trên NLTT
    • Định hướng trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng sạch và xuất khẩu NLTT khu vực
    • 6 giải pháp thực hiện: huy động vốn, cơ chế chính sách, môi trường/KH-CN, nhân lực, hợp tác quốc tế, tổ chức thực hiện

  • 2023-06

    • Hệ số đàn hồi điện/GDP của Việt Nam giảm từ 1,94 (2014) xuống 1,44 (2022), phản ánh an ninh năng lượng suy yếu
    • Thiếu điện tại miền Bắc tháng 6/2023 ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất tại các khu công nghiệp lớn (VSIP, Bắc Ninh, Quảng Ninh), doanh nghiệp có tuần chỉ hoạt động được 1 ngày/tuần

  • 2023-05

    • Mục tiêu GDP tăng trưởng bình quân 7%/năm giai đoạn 2021-2030, đòi hỏi điện cũng phải tăng trưởng tương ứng
    • Thiếu điện ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sản xuất kinh doanh và sức hút đầu tư FDI vào Việt Nam
    • Điện khí (LNG): rủi ro phụ thuộc nguồn cung nước ngoài, cần tính đến yếu tố địa chính trị khi quy hoạch
    • Giá điện tăng 3% sau 4 năm (2023) vẫn là mặt hàng nhà nước kiểm soát để kiểm soát lạm phát

  • 2022-10

    • Trung Quốc (nhà nhập khẩu năng lượng lớn nhất TG) yêu cầu PetroChina, Sinopec, CNOOC dự trữ LNG cho nhu cầu trong nước mùa đông 2022 thay vì bán lại (re-export) sang châu Á/châu Âu - làm giảm nguồn cung LNG tới EU vốn đã thiếu hụt do cắt đứt khí đốt Nga

  • 2022-03

    • Sản lượng khai thác dầu thô VN 2020 chỉ còn 9,65 triệu tấn/năm; nhu cầu 2 nhà máy lọc dầu (Dung Quất 6,5 triệu + Nghi Sơn 10 triệu) = 16,5 triệu tấn - thiếu hụt lớn
    • Phát hiện mỏ mới giảm mạnh: 24 phát hiện (2011-2015) xuống 7 phát hiện (2016-2020); hợp đồng dầu khí mới chỉ 3 trong giai đoạn 2016-2020
    • Đầu tư thăm dò 2016-2019 đạt 1,11 tỷ USD - chỉ bằng 29,5% trung bình giai đoạn 2011-2015; 66,7% là đầu tư ở nước ngoài
    • Sản lượng xăng dầu trong nước đáp ứng ~70% nhu cầu quốc gia ~18 triệu tấn/năm - VN đang chuyển từ xuất khẩu sang nhập khẩu ròng dầu thô

Backlinks