QUẢN TRỊ CÔNG TY GIA ĐÌNH vs. CÔNG TY ĐẠI CHÚNG

3 min read

Tóm tắt

Phân tích sự khác biệt giữa quản trị công ty gia đình và công ty đại chúng, xuất phát từ sự kiện tòa án Mỹ kiến nghị bắt giữ tỷ phú Adani. Bao gồm phân biệt khái niệm governance vs management, đặc điểm của từng mô hình, các khả năng chuyển giao tài sản gia tộc khi thế hệ thứ nhất muốn nghỉ hưu. Gợi ý: chuyển công ty gia đình lên mô hình quản trị đại chúng là giải pháp bảo tồn gia tộc lâu dài.

Outline / Ý chính

1. Phân biệt quản trị (governance) và quản lý (management)

  • Governance: định hướng, kiểm soát, giám sát toàn bộ hoạt động - phần của HĐQT (Board of Directors)
  • Management: thực thi, giải trình, điều hành hàng ngày - phần của Ban điều hành (CEO/TGĐ)
  • Ví dụ tàu hỏa: HĐQT quyết định tàu đi đâu (định hướng), TGĐ điều hành tàu đi như thế nào (thực thi)
  • Giao thoa: chiến lược (board định hướng, management thực thi)

2. Công ty gia đình vs công ty đại chúng

Công ty gia đình:

  • Ông chủ làm cả 2 vai: định hướng và quản lý
  • Nguồn lực: giới hạn trong gia đình
  • Giám sát: tự giám sát, không độc lập
  • Giải trình: thấp (không báo cáo ai)

Công ty đại chúng:

  • HĐQT: định hướng, chiến lược, giám sát (có thành viên độc lập)
  • TGĐ/Ban điều hành: thực thi, giải trình lên HĐQT
  • Nguồn lực: huy động trên thị trường, toàn cầu
  • Giám sát: độc lập, kiểm toán độc lập, cơ quan nhà nước
  • Yêu cầu: tách Chủ tịch HĐQT và TGĐ (Luật DN 2020)

3. Ba khả năng chuyển giao công ty gia đình

  • Khả năng 1: Duy trì công ty gia đình - cần quản trị gia đình tốt (Family Governance): điều tiết lợi ích các thành viên, giao quyền cho người có năng lực (dù không phải người lớn tuổi nhất)
  • Khả năng 2: Bán toàn bộ công ty, chia tiền cho con cái - dễ thực hiện nhưng khó chia
  • Khả năng 3: Chuyển thành công ty đại chúng - xây hệ thống quản trị có HĐQT độc lập, công ty hoạt động không phụ thuộc cá nhân; bảo tồn gia tộc lâu dài (Softbank: mục tiêu 300 năm)

4. Nhược điểm công ty gia đình (quy mô lớn)

  • “Tao là bố mày” - người sáng lập luôn cho mình đúng
  • Thành công quá khứ không bảo đảm thành công tương lai
  • Quan hệ huyết thống quyết định vị trí quản lý (kể cả không có năng lực)
  • Người lao động lâu năm bất mãn khi “con ông chủ” nhảy vào và xem thường
  • Không phân biệt lợi ích chủ sở hữu và lợi ích công ty
  • Kiểm soát kém, dễ thất thoát

5. Giải pháp và bài học

  • Nên áp dụng quản trị đại chúng vào công ty gia đình ngay cả khi chưa IPO
  • Trước tiên quản trị gia đình tốt (như “tề gia” để “trị quốc”)
  • HĐQT xin: định hướng, nguồn lực, giám sát, kết nối và quan hệ công chúng
  • Sớm chuyển giao khi công ty vẫn còn giá trị, thu hút người ngoài có năng lực

Khái niệm trích xuất

Backlinks