Tóm tắt

Video giải thích thiên kiến nhận thức muộn (hindsight bias) trong tài chính hành vi - xu hướng tin rằng mình đã biết trước kết quả sau khi sự kiện đã xảy ra. Trình bày 3 cấp độ của thiên kiến này: bóp méo ký ức, niềm tin tất yếu, và ảo tưởng khả năng dự báo. Video lấy ví dụ từ VNIndex (600-1500) và đề xuất giải pháp ghi chép nhật ký quyết định đầu tư để chống lại thiên kiến này.

Outline / Ý chính

  • Tổng quan tài chính hành vi: 2 khối - nhận thức (niềm tin + thiên kiến) và cảm xúc
  • Thiên kiến nhận thức muộn (hindsight bias): định nghĩa và ví dụ bóng đá, xổ số, chứng khoán
  • 3 cấp độ: (1) bóp méo ký ức - nhớ mình đã đoán đúng; (2) niềm tin tất yếu - sự kiện không thể tránh; (3) ảo tưởng khả năng dự báo - quá tự tin vào phán đoán tương lai
  • Nguyên nhân: giới hạn lưu trữ thông tin, nhu cầu an toàn tâm lý, ngụy biện hợp lý hóa
  • Ví dụ thực tế: VNIndex từ 600 lên 1500 rồi sụp - mạng xã hội đầy ‘tôi biết ngay mà’
  • Giải pháp: ghi chép giả định và kết quả từng quyết định (investment journal) + kế hoạch dự phòng cho rủi ro

Khái niệm trích xuất